Bir nesli yok eden savaş

Tarih 11 Kasım 1918... Saat 11.00...Yer Paris'in seksen kilometre kuzey doğusundaki Compiegne Ormanı...
Tarih 11 Kasım 1918... Saat 11.00...Yer Paris'in seksen kilometre kuzey doğusundaki Compiegne Ormanı... Eski dilde 'Harb-i Umumi', veya 'Cihan Harbi' denilen Birinci Dünya Savaşı'nı sona erdiren ateşkes anlaşması burada bir tren vagonunda imzalanır. Vagon, ünlü Şark Ekspresi yani Orient Express'in 2419 nolu vagonudur. Fransız ve İngiliz delegasyonları ile Almanya temsilcileri arasında imzalanan anlaşma ile Birinci Dünya Savaşı fiilen biter. Birinci dünya savaşının sona ermesinin 100. Yıldönümü'ne az bir zaman kaldı...

* * *
Vagonun hikayesi de ilginç... 1927'ye kadar Paris'te gururla sergilenen vagon daha sonra, ateşkesin imzalandığı Compiègne Ormanı'ndaki Clairiere de L'Armistice anıtına taşınır. Ancak 1940 yılı yazında her şey tersine döner. İkinci Dünya Savaşı'nda, Almanlar 14 Haziran 1940'da Paris'e girer, tarihi vagon sergilendiği yerden alınıp 1918'de ateşkesin imzalandığı yere getirilir. 22 Temmuz 1940 günü Adolf Hitler arkadaşlarıyla gelir ve vagona girip 1918'de Fransız General Ferdinand Foch'un o gün oturduğu koltuğa oturur. Fransa teslim anlaşmasını imzalar. Ardından vagonun bulunduğu anıt yıkılıp vagon Berlin'e götürülür. 1945 yılında savaşın son bulmasıyla Amerikan askerleri vagonu bulup imha eder. Savaştan sonra da vagonun birebir kopyası yapılıp Compiègne'de onarılan Ateşkes Anıtı'na tekrar konur.
* * *
11 Kasım 1918'deki Ateşkes Anlaşması aslında sabah erken saatlerde imzalanır, ancak cephelere duyurulabilmesi için saat 11:00'de yürürlüğe girmesi kararlaştırılır. Böylece savaş fiilen 1918'de 11. ayın 11. gününde saat 11.00'de sona ermiş olacaktır. Daha sonra yayınlanan asker günlüklerinin birinde şöyle yazar; Belçika'nın bir köyüne saat 11.15 civarında giren İngiliz birliğine yoğun bir makineli tüfekle ateş açılmış. İngiliz askerler şaşırmış. 'Savaş bitti, ateşi kes' diye bağırmışlar ama ateş devam etmiş... İngiliz askerler, karşı ateş açmışlar. Sipere yaklaşıp, Alman askerin cesedini bulduklarında, kolundaki saatin bir saat 45 dakika geri kaldığını görmüşler. Bu da korkunç savaşın bir başka yüzü...
* * *
1914 yılında Avrupa'da savaş romantik ve kahramanlık dolu masalımsı bir rüya olarak görülüyordu. Bando eşliğinde sokaklardan geçip cepheye giden askerleri halk coşkuyla alkışlıyordu. Askerler savaşın Noel'de sona ereceğini düşünüyorlardı. Böyle duygularla başlayıp dört yıl sonra 11 Kasım 1918'de sona eren savaşa tüm ülkelerden savaşlara 65 milyondan fazla asker katıldı. 8,5 milyon asker ölürken, 21 milyon yaralandı. 8 milyona yakın asker kayıp ve esir düştü. Maddi tahribatın ise haddi hesabı yok...
* * *
Birinci Dünya Savaşı ile ilgili pek çok kitap, makale, yazı vesaire var... Bunlardan biri de yazar Erich Maria Remarque'ın 1929'da yazdığı 'Batı Cephesi'nde Yeni Bir Şey Yok' adlı eseridir. Aralarında Türkçe'nin de olduğu 50 dile çevrilmiş, 20 milyondan fazla satılmış. Daha sonra bu eserden uyarlanıp aynı isimle film çevrilmiş... Savaşın korkunçluğunu anlatan bir romandır. 1923/24 yıllarında Türkiye'yi de ziyaret eden Alman yazar, savaşı 19 yaşındaki bir Alman gencin gözüyle anlatır. Yazar romanın girişinde 'Bu kitap ne bir şikayet, ne bir itiraftır. Sadece savaşla yok edilmiş bir nesilden söz etmek istemektedir' diyor. Tarihçi İlber Ortaylı da Osmanlıların Birinci Dünya Savaşı'ndaki insan kayıplarını her fırsatta 'Doğu ve Batı kültürüne sahip bir nesil kayboldu' diyerek ifade ediyor...
* * *
Bu savaşta kendi imkanlarıyla en geniş ve uzak cephelerde çarpışanlar Osmanlı askerleriydi. Osmanlı orduları Makedonya, Galiçya, Romanya, Kafkasya, Kanal, Irak, Hicaz –Yemen, Mısır, Suriye-Filistin ve Çanakkale Cepheleri'nde İtilaf Devletleri'ne karşı savaştılar. Tarihçi Ortaylı 'Hatırlamak ve itiraf etmek istemesek dahi hala bu uzun savaşın getirdiği kayıpların, değişikliklerin etkileri ile boğuşuyoruz. Biz bu uzun savaşa aslında 1912'de Balkanlar'da başladık ve 1922'de Mudanya'da tamamladık. Tarihimiz, talihimiz nedeniyle İkinci Dünya Savaşı'na katılmadık. Birinci Cihan Savaşı biz Türklerin en çok bilmemiz gereken bir dönemdir' diyor.
* * *
Birinci Dünya Savaşı altı asırlık Osmanlı Devleti'nin tasfiyesiyle sonuçlanmıştı. Osmanlı İmparatorluğu aslında Paris'te imzalanan ateşkes anlaşmasından 12 gün önce barış talep etmişti. Osmanlı İmparatorluğu ile İtilaf Devletleri arasında Limni adasında demirli Agamemnon zırhlısında 30 Ekim 1918 akşamı mütareke imzalandı. Bu mütareke ile Osmanlı İmparatorluğu fiilen sona ermiştir. Bundan sonra Türk toplumu milli mücadeleyi seçecektir. Mondros Mütarekesi'nin mürekkebi soğumadan Sevr'in yolunu açan Anadolu'daki yabancı işgaller Kurtuluş Savaşı'nı doğurur. Yıkılan imparatorluğun enkazından Atatürk'ün önderliğindeki milli mücadele sonucu Türkiye Cumhuriyeti kurulur.
'
Bu haber 149 defa okunmuştur

:

:

:

: