ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a saldırı kararını 10 ila 15 gün içinde vereceğini duyurmasıyla Orta Doğu yeni bir büyük savaşın eşiğine geldi.
İsrail'in, İran'a olası bir saldırıdan önce Irak, Lübnan ve Yemen'deki İran'a yakın grupları hedef alacağı öne sürüldü. ABD'li kaynaklar, Washington'ın savaş planına ilişkin bilgi vererek, saldırıların kademeli olarak şiddetleneceğini belirtti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise ABD'ye uyarı yaparak, güç diline aynı şekilde karşılık vereceklerini kaydetti.
Tahran yönetiminin gündeme getirdiği misilleme seçenekleri arasında Hürmüz Boğazı’nı bloke etmek ya da geçişleri fiilen durdurmak da bulunuyor. Basra Körfezi’nin çıkışında yer alan stratejik boğaz, dünya petrol ticaretinin yaklaşık dörtte biri için can damarı niteliğinde.
İran’ın, Orta Doğu’dan Çin, Avrupa ve ABD başta olmak üzere büyük tüketici ülkelere enerji taşıyan tankerlerin geçişini engellemesi, petrol fiyatlarında ani sıçramalara ve küresel ekonomide dalgalanmalara yol açabilir.
Kuzeyinde İran, güneyinde ise Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Umman bulunan Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Hint Okyanusu’na bağlayan kritik bir geçiş noktası konumunda. Bölgedeki büyük petrol üreticilerinin ihracat için alternatif bir deniz güzergâhı bulunmuyor.
2025 yılında boğazdan günlük yaklaşık 16,7 milyon varil ham petrol taşındı. Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, BAE ve İran, petrol sevkiyatlarının büyük bölümünü bu rota üzerinden gerçekleştirirken, yüklerin çoğu Asya pazarına ulaşıyor.
Uzmanlar Brend petrolünün savaş durumunda 150 dolara kadar çıkabileceğini belirtiyor. Bu tam bir küresel ekonomik felaket demek.
Çin, Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrolün en büyük tüketicilerinden. Bu petrolün önemli kısmı İran tarafından küresel piyasa fiyatlarının altında satılıyor. Bu da Tahran için, ABD yaptırımlarıyla başa çıkmasına yardımcı olan hayati bir ekonomik can damarı.
Çin'in 2024 yılında İran'ın küresel piyasalara ihraç ettiği petrolün yaklaşık yüzde 90'ını satın aldığını tahmin ediyor.
Yani Hürmüz Boğazı kapatılırsa, kayıplardan ilk etkilenen ülke Çin olacak.
İran petrolünün büyük tüketicisi olan Pekin'in, petrol fiyatlarındaki herhangi bir artışı veya nakliye yollarındaki aksamaları memnuniyetle karşılaması pek olası değil.
İran’ın o yüzden Çin’den savaş uçağı ve hava savunma sistemi aldığı iddiaları var. Ancak ne kadar etkili olur? Soru işareti.
Trump her ne kadar henüz atmadığı kurşunla İran’a gözdağı vermeye devam etse de dünya ekonomisini altüst edecek böyle bir savaşa karar verebilir mi?
Üstelik bu kez her zaman yanında olan en büyük müttefiki İngiltere ve Avrupa da yanında değil.
İngiliz basınında çıkan haberler İngiliz üslerinin savaşta kullandırılmayacağını net olarak işaret ediyor.
Kısaca Trump ateşle oynuyor. Bu ateş önce bölgeyi sonra bütün dünyayı ekonomik anlamda yakar. Bizden söylemesi…