Takip edenler bilir veya duymuşsunuzdur... İsveç’ten bahsediyorum…Geçen Pazar seçim yapıldı... Riksdag denilen 349 sandalyeli İsveç Meclisi’ndeki vekiller seçildi. İsveç’in nüfusu 10,6 milyon... Bunun 8,5 milyonu seçmen... Yaklaşık 100-115 bin Türk/Türk kökenli yaşıyor...
* * *
İsveç denince kuzeyin uzun kışları, ormanlar, göller, sade bir hayat ve güçlü bir refah devleti akla gelir genelde... Volvo, Scania, Ericsson, Atlas Copco, IKEA, H&M gibi tanınmış firmalar da... Veya dijital müzik ve podcast akış platformu Spotify da...
* * *
İsveç yalnızca bunlardan ibaret değil tabii... Bir zamanlar Avrupa'nın sosyal demokrasi vitrini olarak gösteriliyordu... Ama son yıllarda ciddi bir siyasal ve toplumsal dönüşümden geçiyor. Yabancı düşmanı aşırı sağ popülizm ülke siyasetinde önemli aktörlerinden biri...
* * *
Yabancı aleyhtarı aşırı sağcı İsveç Demokratları (Sverigedemokraterna – SD) Partisi kökleri neo-Nazi hareketine dayanan bir parti… 1988’de Neo Nazi hayranları tarafından kurulan ve onlarca yıl ana akım siyasetin yanına bile yanaşamadığı bir hareketti…
* * *
Ama 2010’da yüzde 5,7 oy alarak 20 sandalye ile ilk kez meclise girmişti. 2022‘de ise yüzde 20,5 oyla ikinci parti olmuştu. Böylece yalnızca sokakta görülen küçük bir hareket değil, her beş seçmenden birinin oyunu alarak ulusal siyasetin parçası olmuştu.
* * *
Seçim sonrası doğrudan hükümete dahil olacak kendi bakanlıklarına sahip olmayı hayal ediyorlardı. Ancak Pazar günü oy oranı yüzde 17,6’ya geriledi. Mecliste ikinci partiydi, üçüncü sıraya indi.
* * *
Analistlere göre, yabancı düşmanı, popülistler bu seçimde ilk kez oy kullanan genç seçmenlerin oyunu alamadılar... Özellikle gençler arasında sağa kayma, en azından şimdilik durmuş gibi görünüyor.
* * *
Bunun nedenleri ve bu eğilimin sürdürülebilir olup olmayacağı henüz belli değil Araştırılacak... Ama en azından sonuç şimdilik bir rahatlama sağladı... Her şeye rağmen de aşırı sağdan hafif bir uzaklaşma yaşandığına işaret ediliyor...
* * *
İsveç siyasetine, farklı partilerin ittifak kurduğu bir siyasi tablo hakim... Sol Blok: Sosyal Demokratlar, Sol Parti, Yeşiller Partisi ve Merkez Parti... Sağ Blok: Ilımlı Muhafazakar Parti, İsveç Demokratları, Hristiyan Demokratlar ve Liberaller...
* * *
Seçime 4'er partiden oluşan iki ana blok ve dışındakilerle toplam 14 parti katıldı. Yüzde 4 barajını iki ana bloku oluşturan sekiz parti aştı... Sol blok 176, sağ blok 173 sandalye kazandı. Bu sonuca göre, Ilımlı Muhafazakar Parti lideri Başbakanı Ulf Kristersson istifa etti.
* * *
Sosyal Demokrat lider Magdalena Andersson‘ın, dört yıllık muhalefetten sonra başbakan olması bekleniyor. 59 yaşındaki Andersson, 2021-2022 arasında ilk kadın başbakandı ve öncesinde yedi yıl maliye bakanıydı. Doğrudan ve tavizsiz tarzıyla tanınıyor.
* * *
Andersson, sol blokta Sol Parti, Yeşiller ve Merkez Parti arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle zorlu müzakerelerle karşı karşıya. Merkez Parti Sol partiyle hükümette yer almayı reddederken, Sol parti ise işbirliği karşılığında hükümette yer almayı talep ediyor...
* * *
Diğer zorlu alanlar arasında Sol Parti'nin milyarder vergisine verdiği destek, Yeşiller‘in nükleer enerjiye karşıtlığı ve vergilendirme konusundaki görüş ayrılıkları yer alıyor. Yeşiller, Sosyal Demokratlar ve Sol Parti vergi artışından yana, Merkez Parti vergi indirimleri istiyor. Hükümeti kurmak kolay olmayacak gibi gözüküyor şimdilik...