Kıbrıs Türk İşverenler Sendikası Başkanı Metin Arhun, 13 Ekim 2026 tarihli basın bildirisinde, yaklaşık 48 bin Sosyal Sigorta emeklisine kasım ayı maaş ödemelerine ek olarak kişi başı 40 bin TL, toplamda ise 1,92 milyar TL ikramiye ödeneceğinin açıklandığını hatırlattı.

İkramiyenin nedeni ve Sosyal Sigortalar Fonu üzerindeki etkileri konusunda farklı görüşlerin ortaya konduğunu belirten Arhun, bazı kesimlerin birikimin ikramiye yerine çalışan ve işveren prim oranlarının düşürülmesi veya emeklilik yaşının azaltılması gibi uygulamalarda kullanılmasını önerdiğini kaydetti.

Ekonomik örgütlerin de ödemenin hangi projeksiyona dayandığını ve gelecekteki aktüeryal dengeye etkisinin hesaplanıp hesaplanmadığını sorguladığını ifade eden Arhun, uygulamanın önemli bir sosyal politika kararı olduğunu belirtti.

Arhun, emeklilerin ekonomik koşullarının iyileştirilmesi ve yaşam standartlarının yükseltilmesi hedefinin tüm kesimlerin ortak amacı olması gerektiğini vurguladı.

“HOVARDACA İLAVE ÖDEMELER KONFORDA İYİLEŞME SAĞLAMAZ”

Sosyal sigorta sisteminin çalışan ve işverenlerin primleriyle oluşan ortak bir emeklilik güvenlik yapısı olduğuna dikkat çeken Arhun, doğum ve ölüm tazminatı ile ilaç ve gözlük tedarik ödemeleri gibi temel gereksinimlerde yetersizlikler yaşandığını belirtti.

Arhun, bu sorunlar giderilmeden yapılacak ilave ödemelerin emeklileri geçici olarak rahatlatabileceğini ancak yaşam konforunda iyileşme sağlamayacağını savunarak, “Fonda para vardı ödedik” anlayışındaki uygulamalardan uzak durulması gerektiğini kaydetti.

'FONDA 13,5 MİLYAR TL BİRİKİM OLUŞTU'

Sosyal Sigortalar Fonu'nun geçmişte ciddi açıklar verdiğini belirten Arhun, pandemi sonrasında çalışan ve işveren prim oranlarının yaklaşık yüzde 2 artırılması, çalışma izinli yabancı uyruklu çalışan sayısının yükselmesi ve Tek Sosyal Güvenlik Yasası kapsamında yaklaşık 20 bin kamu çalışanının primlerinin fona yatırılması sonucunda fonun olumlu etkilendiğini ifade etti.

Arhun, eylül ayı sonu itibarıyla fonda 13,5 milyar TL birikim oluştuğunu belirterek, yaklaşık 2 milyar TL'nin ikramiye olarak dağıtılması ve aylık maaş ödemelerinden arta kalan primlerin eklenmesiyle kasım ayında fonda yaklaşık 12 milyar TL birikim kalmasının öngörüldüğünü kaydetti.

Özellikle kamu çalışanlarının da Sosyal Sigortalar Dairesi'nden emekli edileceği 2034 yılı sonrasında fonun maaş ödeme yükümlülüğünün ciddi şekilde artacağına dikkat çeken Arhun, mevcut verileri paylaştı.

Buna göre, fondan aylık ödeme yapılan kişi sayısının yaklaşık 45 bin 500 olduğunu belirten Arhun, bu sayının 35 bin yaşlılık, bin 500 malullük, 7 bin dulluk ve 2 bin yetimlik aylığı alan kişilerden oluştuğunu ifade etti.

Arhun, prim yatıranların sayısının ise yaklaşık 170 bine ulaştığını belirterek, bu kişilerin 20 bin 500'ünün kamu çalışanı, 135 bin 500'ünün özel sektör çalışanı ve 13 bin 500'ünün işveren olduğunu kaydetti. Prim yatıran kişi sayısının ödeme yapılan kişi sayısına oranının 3,75 seviyesinde olduğunu belirten Arhun, prim yatıranların yaklaşık 80 bininin KKTC, 45 bininin Türkiye Cumhuriyeti, 45 bininin ise üçüncü ülke vatandaşı olduğunu ifade etti.

“DÜNYA ORTALAMALARININ ÇOK GERİSİNDEYİZ”

OECD ülkelerinde emeklilik için ayrılmış toplam varlıkların 70 trilyon ABD dolarına ulaştığını belirten Arhun, İsveç'te bu miktarın 671 milyar, Norveç'te ise 46 milyar dolar civarında olduğunu kaydetti.

OECD ülkelerinde ortalama emeklilik birikimlerinin ülkenin yıllık gayrisafi yurt içi hasılasının 1-2 katı arasında olduğunu ifade eden Arhun, bu çerçevede KKTC için 200-400 milyar TL, yaklaşık 3-5 milyar dolar düzeyinde bir birikim bulunması gerektiğini belirtti.

Arhun, KKTC'deki yaklaşık 12 milyar TL'lik birikimin 250 milyon dolara karşılık geldiğini kaydederek, dünya ortalamalarının çok gerisinde bir birikim bulunduğunu savundu.

Emeklilik yaşının OECD ortalamasında kadınlarda 63,9, erkeklerde 64,7 olduğunu, KKTC'de ise 60 yaş olarak uygulandığını belirten Arhun, OECD ülkelerinde sosyal güvenlik sistemine yatırılan prim ortalamasının yüzde 22, KKTC'de ise yüzde 28 olduğunu ifade etti.

Arhun, OECD ülkelerinde emekli olabilmek için yaş şartının yanı sıra en az 18 yıl, bazı durumlarda ise 40 yıla kadar çalışma koşulu bulunduğunu belirterek, KKTC'de tartışılan 25 yıl üzerinden emeklilik uygulamasının dünya gerçeklerinden çok uzak olduğunu ileri sürdü.

Fon varlıklarının yıllık yüzde 35-40 civarında mevduat faiziyle değerlendirildiğini de kaydeden Arhun, fonun yönetimi ve kullanımı konusunda çeşitli öneriler sıraladı.

İŞVERENLER SENDİKASI'NIN ÖNERİLERİ

Arhun, açıklamasında Sosyal Sigortalar Fonu'na ilişkin şu önerileri sıraladı:

Emeklilik yaşına yönelik kesinlikle aşağı yönlü bir değişiklik gündeme alınmamalı.

Fonun mali yönetimi siyasetten uzak tutulmalı; Merkez Bankası, çalışan ve işveren temsilcilerinin gözetiminde, agresif yatırım yönetme kapasitesine sahip ve ülke ihtiyaçlarında da kullanılacak altyapı oluşturularak profesyonel fon yöneticilerine devredilmeli.

Fon, çalışanların, işverenlerin ve emeklilerin ihtiyaçları ile konforu gözetilerek kullanılmalı. Palyatif ve popülist, günübirlik uygulamalara kesinlikle gidilmemeli.

Prim yatıran kişi sayısının ödeme yapılan kişi sayısına oranının 4 seviyesine çıkarılması hedeflenmeli.

Sosyal politika kapsamında fonda birikim oluşturmadan gelir-gider dengesiyle devam edilmesi tercih edilecekse bu uygulama ikramiye dağıtılarak değil, emekli konforu da gözetilerek prim oranları düşürülerek yapılmalı. Böylece çalışanların eline geçen maaş miktarının artırılması ve işverenlerin yükünün bir miktar hafifletilmesi sağlanmalı.

Fon varlıkları, ülkenin ekonomik dinamizmini artıracak şekilde değerlendirilmeli. Mevduat faizinde değerlendirme dışında, prim borcu bulunmayan ve sağlam, geçerli teminat sunan işverenlere, yıllık ürettiği prim miktarının 10 katına kadar, fondan gelir sağlanan mevduat faizinin yüzde 5 üzerinde bir oranla işletme kredisi verilmeli. Böylece hem birikimlerin daha iyi değerlendirilmesi hem de ekonominin gelişmesine kaynak sağlanması amaçlanmalı.