Bir çocuğun hayata bakışı, çoğu zaman evde gördüklerinin bir yansımasıdır. Anne-babanın günlük hayatta kullandığı birkaç cümle, sergilediği küçük bir davranış; çocuğun kendine olan güvenini, insanlarla kurduğu ilişkiyi ve geleceğe dair bakışını şekillendirir.

Anne - Babalar, Siz Hangi Tutumdasınız?

Otoriter (Baskıcı) Aile Tutumu
Onun ne düşündüğü, ne hissettiği önemsenmez. Çocuğun fikri sorulmaz. Aile ne diyorsa o olacaktır. Ailede katı bir disiplin anlayışı hâkimdir. Kurallar yerine getirilmediğinde ceza ve kısıtlamalar uygulanır. Çocuk ile duygusal ilişkileri zayıftır. Çocuklarına sevgi gösterirlerse otoritelerinin sarsılacağını düşünürler ve aralarına mesafe koyarlar. Otoriter ailede yetişen çocuklarda; kendilerini ifade edemeyen, empati yeteneği zayıf, kişilik gelişimi olumsuz yönde etkilendiği için dıştan yönetilen bir kişilik yapısı oluşacaktır. İlerleyen yıllarda kaygı bozuklukları ve depresyon da, karşılaştıkları problemler arasında olacaktır.

Aşırı Korumacı Aileler
Aşırı korumacı aileler, hep çocuk odaklı yaşarlar. Bütün planlarını çocuklarına göre yaparlar. Çocuklarının üzülmesini istemezler. Hâlbuki aşırı koruma çocukları bağımlı yapar. Her şeyi anne-babadan bekleyen, kendi başına karar veremeyen, çaresiz, sormadan bir şey yapamayan çocuklar olurlar. Bu ailelerin çocuklarında genel olarak karar alma becerisi gelişmez. Kibirli ve duyarsızdırlar. Hayatla karşı karşıya kaldıklarında uyum sağlamakta zorlanırlar ve genellikle de başarısız olurlar. İlerleyen dönemlerde ise karşılaştıkları sorunlar karşısında bunalıma girerler. Aileden uzak yaşamak bu çocuklar için çok zordur.


Tutarsız Anne-Baba Yaklaşımları
Bu tutumda yetiştirilen çocuklar nerede, nasıl davranacağını bilemezler. Aileler sürekli fikir değişimi gösterirler. Bugün kızdıkları duruma yarın hoşgörülü yaklaşabilirler. Bugün ak dediklerine, yarın kara diye bilirler. Bugün evet cevabı verirler, yarın aynı konuya hayır diyebilirler. Çizdikleri sınırlarda belli bir kararlılık yoktur.
Bu tutuma sahip ailelerin çocukları karar vermede zorlanan, insanlarla güven sorunu yaşayan, tutarsız, aşırı boyun eğici, kaygılı, kendi görüş ve düşüncelerini aktaramayan bireyler olarak yetişebilirler.


Mükemmeliyetçi Ebeveyn Tutumu
Mükemmeliyetçi ebeveynler, çocuğundan herşeyin en iyisini beklerler. Bu tutumda olan anne babalar, çocuğu olduğu gibi kabul etmezler. Okulda en başarılı, herkesin parmakla gösterdiği, örnek davranışlar sergileyen bir çocuk olmalıdır. Bilgi yönünden iyi yetişmiş olması için özel eğitime tabii tutarlar. Onların çocukları her şeyi eksiksiz ve hatasız yapmalıdır. Bu tutumda yetişen çocuklara, aileleri tarafından fazlasıyla sorumluluk verilmektedir. Çocuklara, çocukluklarını yaşama fırsatı verilmez. Tüm müdahalelere ’’Bunları senin iyiliğin için yapıyoruz.’’ bahaneleri sıralanacaktır


Demokratik Anne-Baba Tutumu
Demokratik tutum en sağlıklı anne baba tutumudur. Çocuklarına hoşgörülü davranan, onlara güven verici, destekleyici tutum sergileyen ebeveynlerdir. Aile içinde kurallar ve sınırlar hep birlikte belirlenir. Çocuk, isteklerini, şikâyetlerini korkmadan ailesi ile paylaşabilir. Bu tutumdaki ailelerde, korku kültürü geçerli değildir.
Demokratik bir ailede yetişen çocuklar, fikirlerini rahatlıkla söyleyebilir. Sorumluluk duyguları gelişmiştir. Arkadaşlarıyla anlaşan, empati gücü yüksek, gelecek için hayalleri olan mutlu bir birey olarak yetişir.


* “Gelecek haftaki köşe yazımda, ebeveyn tutumlarını gerçek yaşamdan kısa örneklerle anlatacağım.’’