İrlanda, 1 Temmuz’dan itibaren altı aylık dönüşümlü AB Konseyi Başkanlığı‘nı üstlendi. Görev esas olarak organizasyonel nitelikte. 1972'de birliğe katılan 5,4 milyonluk nüfusa sahip ülke 31 Aralık 2026'ya kadar altı ay boyunca Avrupa Birliği Konseyi'ne başkanlık edecek. Bu süre zarfında bakanlar konseylerinin çalışmalarını koordine edecek, üye devletler arasındaki müzakereleri yönetecek ve Konseyi diğer AB kurumları nezdinde temsil edecek.
* * * *
İrlanda, 1973'te Avrupa Ekonomik Topluluğu'na katıldığından beri bu rolü sekizinci kez üstleniyor. 2013’te AB Dönem Başkanlığı yapmıştı. Ancak o dönem bankacılık krizi ve ardından gelen AB/IMF kurtarma paketinin yaralarını hâlâ derinden hisseden bir ülkeye düşmüştü. Bu seferki başkanlığın bir özelliği de Ocak 2022'de İrlandaca'nın AB‘nin tam çalışma dili haline gelmesinden bu yana İrlanda’nın ilk kez başkanlığı üstleniyor olması...
* * * *
İrlanda Başbakanı Micheál Martin, 'Dünyada daha fazla belirsizlik ve öngörülemezliğin yaşandığı, AB için kritik bir dönemde görev yapacağız' diyor. Daha önceki başkanlık dönemleriyle karşılaştırıldığında şu an farklı bir dünya var... İrlandalı bir diplomat da zaten ‘AB, 2013'teki halinden çok daha büyük bir yapı. Farklı bir dünya. Daha fazla yetki alanı var ve bunlar daha karmaşık‘ diyor haklı olarak...
* * * *
Şu an AB’nin en önemli güncel konularından biri de ABDli dev dijital şirketleri... İrlanda'nın yükselişi, dijital şirketlerle yakından bağlantılı. Ülke, AB üyeliğinin ve akıllıca uygulanan ekonomik dönüşümlerin bir nüfusu yoksulluktan nasıl kurtarabileceğinin en iyi örneklerinden biridir. 1973'te nispeten fakir bir ülke olarak AB'ye katılan İrlanda, bugün kıtanın en zengin ekonomilerinden biri.
* * * *
Bugünkü durum şu: Microsoft, Google, Meta ve Apple da dahil olmak üzere ABD'nin en büyük 20 şirketinin Dublin ve çevresinde Avrupa genel merkezi olması nedeniyle büyük önem taşımaktadır. Bu, beş milyon nüfuslu bir ülkede 100.000'den fazla iş anlamına geliyor. Üretien elektriğinin yüzde 20'sinden fazlası zaten veri merkezleri için kullanılıyor; Bu Avrupa'da rekor bir oran. Bu ekonomik motoru tehlikeye atmak istemez/istemiyor.
* * * *
Brüksel'de, dijital şirketlere yönelik AB çapında bir vergi konusunda oldukça hararetli bir tartışma yaşanıyor. Bu verginin, yaklaşan AB bütçe görüşmeleri sırasında özellikle cazip olacağı savunuluyor. Tahminler, dijital şirketler ve kripto para birimlerine yönelik bir verginin yılda en az 11 milyar avro gelir sağlayabileceğini gösteriyor. AB Komisyonu Başkanı ise AB vergileriyle 66 milyar avro toplanabileceğini söylüyor.
* * * *
Avrupa Parlamentosu'nda, üye devletler arasında dijital vergiye birçok destekçi bulunmakta. Öncelikle de Avrupa şirketlerinden ziyade ABD şirketlerini hedef aldığı için destek buluyor. Bu aynı zamanda ABD’den gelen gümrük vergisi politikalarına karşı bir önlem olacağı düşünülüyor. ABD Başkanı böyle bir vergi getirilmesi halinde AB'den yapılan ithalata yüzde 100 gümrük vergisi uygulayacağını zaten sert bir dille dile getirmişti.
* * * *
Avrupa, ayrıca yapay zeka şirketleri ve sosyal ağlar için kapsamlı düzenlemeleri tartışıyor. Tartışmalar arasında çocuklar ve gençler için çevrimiçi platformların olası bir yasağı ve Avrupa'yı ABD dijital şirketlerine daha az bağımlı hale getirmeyi amaçlayan 'egemenlik paketi' yer alıyor. İrlanda tam da bu dönemde AB Konseyi başkanlığını devralıyor. Kendi çıkarları doğrultusunda ABD teknoloji devlerini koruyabileceğine dair endişeler var.
* * * *
AB vergisi, üye devletler arasında zaten oy birliği gerektiriyor. Tüm ülkeler arasında, Konsey başkanlığını da üstlenen İrlanda‘nın, bu konuda frene bastığı düşünülüyor. Bu küçük ülke İrlanda’nın ABD dev dijital şirketler dolayısıyla bir hazinenin üzerinde oturduğu ve onu İrlanda efsanelerindeki yeşil İrlandalı cücelerin altın külçelerini koruduğu gibi koruduğu söylenir ve bir başka İrlanda efsanesine göre, her gökkuşağının sonunda parıldayan altın dolu bir çömlek bulunurmuş.